Trong vài năm đầu của ChatGPT, kỹ năng được nhắc tới nhiều nhất là viết prompt: thêm vai trò, thêm bối cảnh, thêm định dạng đầu ra.
Những kỹ năng đó vẫn hữu ích. Nhưng khi A.I bắt đầu tự đi qua nhiều bước, tự tìm thông tin, tự dùng công cụ và tự tạo ra file hoàn chỉnh, cách giao việc cũng phải thay đổi theo.
Với một câu hỏi, bạn cần một prompt tốt. Với một công việc, bạn cần một brief tốt.
Prompt và brief khác nhau ở đâu?
Prompt trả lời câu hỏi "A.I cần làm gì ngay bây giờ?". Brief trả lời một loạt câu hỏi rộng hơn: làm để đạt mục tiêu gì, thế nào là xong, được dùng những gì, được tự quyết tới đâu, và khi nào phải dừng lại hỏi.
Hãy nghĩ tới cách bạn giao việc cho một nhân viên mới nhưng có năng lực. Bạn sẽ không đứng cạnh chỉ từng cú click. Bạn nói rõ mục tiêu, tiêu chuẩn, giới hạn, rồi để họ làm. Giao việc cho A.I agent cũng vậy.
6 thành phần của một brief giao việc cho A.I
1. Mục tiêu: kết quả này dùng để làm gì?
"Tổng hợp đối thủ" là một yêu cầu. "Tổng hợp đối thủ để ban giám đốc quyết định có mở thêm khoá học buổi tối hay không" là một mục tiêu. Khi biết kết quả dùng để làm gì, A.I sẽ tự biết thông tin nào quan trọng, thông tin nào có thể bỏ qua.
2. Đầu ra: thế nào thì được coi là xong?
Định dạng (bảng tính, slide, báo cáo), độ dài, cấu trúc, và tiêu chuẩn chất lượng. Ví dụ: "Một bảng tính có ít nhất 10 đối thủ, mỗi dòng có link nguồn, kèm một trang tóm tắt không quá 300 chữ."
3. Nguồn: được dùng gì, không được dùng gì?
Chỉ dùng thông tin công khai trên website chính thức? Được dùng file dữ liệu nội bộ đính kèm? Không dùng thông tin từ diễn đàn? Nói rõ phần này giúp tránh kết quả dựa trên nguồn không đáng tin.
4. Quyền hạn: được tự quyết tới đâu?
A.I được tự chọn cách phân nhóm đối thủ không? Được tự gửi email không? Được sửa dữ liệu gốc không? Với các hệ thống có thể hành động thật, phần này quan trọng nhất.
5. Điểm kiểm tra: khi nào phải dừng lại hỏi?
Ví dụ: "Sau khi lập danh sách đối thủ, dừng lại cho tôi duyệt trước khi đi sâu phân tích." Điểm kiểm tra giúp bạn phát hiện A.I đi sai hướng sớm, thay vì nhận về một kết quả hoàn chỉnh nhưng sai từ đầu.
6. Ràng buộc: những điều phải tuân theo
Thời hạn, giọng văn, thuật ngữ nội bộ, ngôn ngữ trình bày, những chủ đề không được nhắc tới.
Mẫu brief để dùng ngay
Bạn có thể sao chép mẫu dưới đây và điền vào từng phần:
MỤC TIÊU: Kết quả này dùng để …
ĐẦU RA: Định dạng … Độ dài … Được coi là xong khi …
NGUỒN: Được dùng … Không dùng …
QUYỀN HẠN: Được tự quyết … Phải hỏi trước khi …
ĐIỂM KIỂM TRA: Dừng lại cho tôi duyệt sau khi …
RÀNG BUỘC: Giọng văn … Ngôn ngữ … Thời hạn …
Ví dụ: nghiên cứu thị trường đào tạo A.I
MỤC TIÊU: Giúp ban giám đốc quyết định có nên mở khoá đào tạo A.I cho doanh nghiệp vừa và nhỏ tại TP.HCM trong quý tới.
ĐẦU RA: Một bảng tính liệt kê ít nhất 10 đơn vị đào tạo đang có khoá A.I cho doanh nghiệp (tên, hình thức, thời lượng, học phí nếu công khai, link nguồn) và một bản tóm tắt tối đa 300 chữ nêu 3 khoảng trống thị trường.
NGUỒN: Chỉ dùng website chính thức và trang khoá học công khai. Không dùng thông tin từ hội nhóm, diễn đàn.
QUYỀN HẠN: Được tự chọn cách phân nhóm đối thủ. Không liên hệ hay gửi form cho bất kỳ đơn vị nào.
ĐIỂM KIỂM TRA: Gửi tôi danh sách tên đơn vị trước khi thu thập chi tiết.
RÀNG BUỘC: Trình bày bằng tiếng Việt, giọng văn trung lập, ghi "không công khai" nếu không tìm thấy học phí, không ước đoán.
4 lỗi thường gặp khi giao việc cho A.I
- Mục tiêu mơ hồ: "Phân tích giúp tôi" mà không nói phân tích để quyết định điều gì.
- Không định nghĩa "xong": A.I dừng quá sớm, hoặc viết dài mãi không dừng.
- Giao quá nhiều quyền: cho phép gửi, sửa, xoá khi chưa thật sự cần.
- Không có điểm dừng: chỉ phát hiện A.I hiểu sai đề khi nhận kết quả cuối cùng.
Từ người viết prompt thành người giao việc
Nhìn lại 6 thành phần trên, bạn sẽ thấy chúng không phải kỹ thuật A.I. Đó là kỹ năng quản lý: đặt mục tiêu, định nghĩa kết quả, phân quyền và kiểm soát.
Người giao việc giỏi cho đồng nghiệp thường cũng sẽ giao việc giỏi cho A.I. Và ngược lại, luyện cách viết brief cho A.I cũng là một cách rất tốt để rèn kỹ năng giao việc cho con người.
ainao.vn | A.I không chỉ để biết. A.I phải tạo ra năng suất.
